ಆ) ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ :

Question 1.
ಕೌಸಂಬಿಯ ಅರಸ ಯಾರು?
Answer:
ಕೌಸಂಬಿಯ ಅರಸನು ಅತಿಬಲ ಮಹಾರಾಜನು.

Question 2.
ಸೋಮಶರ್ಮ ಕಾಶ್ಯಪಿಯರ ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರೇನು?
Answer:
ಸೋಮಶರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಯಪಿಯರ ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರು ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಭೂತಿ.

Question 3.
ಕಾಶ್ಯಪಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಯಾರ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಳು?
Answer:
ಕಾಶ್ಯಪಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನಾದ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಳು.

Question 4.
ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ತನಗೆ ಕಾಶ್ಯಪಿಯೆಂಬ ತಂಗಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಕಾರಣವೇನು?
Answer:
ತಕ್ಷಣ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ತನಗೆ ಕಾಶ್ಯಪಿಯೆಂಬ ತಂಗಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Question 5.
ಪಂಡಿತರಾದ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ವಾಯುಭೂತಿಯರಿಗೆ ದೊರೆತ ಪದವಿ ಯಾವುದು?
Answer:
ಪಂಡಿತರಾದ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ವಾಯುಭೂತಿಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಮಂತ್ರಿಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು.

ಆ) ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮೂರು–ನಾಲ್ಕು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ :

Question 1.
ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ವಾಯುಭೂತಿಯರನ್ನು ಮೂರ್ಖರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದೇಕೆ?
Answer:
ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಭೂತಿಯರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡದೆ ಸಪ್ತವ್ಯಸನಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ “ನೀವು ಯಾವ ಓದುಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲಿರಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರು ಅವರನ್ನು ಮೂರ್ಖರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೇ ಈ ಅಪಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

Question 2.
ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ವಾಯುಭೂತಿಯರು ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನಿಂದ ಕಲಿತ ವಿದ್ಯೆಗಳಾವುವು?
Answer:
ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು, ಆರು ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು. ಜೊತೆಗೆ ಮೀಮಾಂಸಾ, ನ್ಯಾಯ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಛಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರ, ನಿಘಂಟು, ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ ಮೊದಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದನು. ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರವಾದಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಅವರು ಸಕಲಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದರು.

Question 3.
ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ವಾಯುಭೂತಿಯರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ನಂತರ ಮಾವನೆಂದು ಹೇಳಲು ಕಾರಣವೇನು?
Answer:
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು ಎಂದು ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದ್ದನು. ಅವರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಓದಿ ಪಂಡಿತರಾದ ನಂತರ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಅವರ ಯೋಗ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಿನಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದನು. ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಉಪಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.

Question 4.
ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ಮಾವನೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ವಾಯುಭೂತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗಿತ್ತು?
Answer:
ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನೇ ತನ್ನ ಮಾವನೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ವಾಯುಭೂತಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಇದನ್ನು ಉಪಕಾರವೆಂದು ಕಾಣದೆ ಅಪಕಾರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು. ಎಂಟು ವರ್ಷ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಓದಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಅವನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡನು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಸಂತೋಷ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಇ) ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಎಂಟು–ಹತ್ತು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ :

Question 1.
ಸಪ್ತವ್ಯಸನಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ವಾಯುಭೂತಿಯರು ಪಂಡಿತರಾದುದು ಹೇಗೆ?

Answer:
ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಭೂತಿಯರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತವ್ಯಸನಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದರು. ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮೂರ್ಖರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅಪಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಈ ಅವಮಾನದಿಂದ ಅವರು ವೈರಾಗ್ಯಗೊಂಡು, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಓದಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ತಾಯಿಯಾದ ಕಾಶ್ಯಪಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಅವರು ಮಾವನಾದ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನ ಬಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದರು.

ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸಿದನು. ಅವರು ದಿನರಾತ್ರಿ ಪರಿಶ್ರಮಪಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು. ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ನಂತರ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು. ಹೀಗೆ ಸಪ್ತವ್ಯಸನಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಮಹಾಪಂಡಿತರಾದರು.

Question 2.
ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ತಮ್ಮ ಮಾವನೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ವಾಯುಭೂತಿಯರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಭಾವನೆಗಳೇನು? ವಿವರಿಸಿ.

Answer:
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನೇ ತಮ್ಮ ಮಾವನೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು. ಮಾವನು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದನೆಂದು ಅವನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಮನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಪಕಾರಭಾವ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಮೂಡಿತು.

ಆದರೆ ವಾಯುಭೂತಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಉಂಟಾಯಿತು. ಎಂಟು ವರ್ಷ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಓದಿಸಿದುದನ್ನು ಅವನು ಅಪಕಾರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು. ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದನೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಬೇಸರವಾಯಿತು. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಫಲವಾಗಿ ದೊರೆತ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನ ಉಪಾಯದ ಮಹತ್ವ ಅರಿವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವನೆಗಳು ಮೂಡಿದವು.

ಈ) ಸಂದರ್ಭಸಹಿತ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ :

Question 1.
“ಕಣ್ಣ ನೀರಂ ತೀವಿ ನೆಲನಂ ಬರೆಯುತ್ತಿರೆ”

Answer:
ಸಂದರ್ಭ : ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಭೂತಿಯರನ್ನು “ನೀವು ಯಾವ ಓದುಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲಿರಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಸ್ವಾರಸ್ಯ : ಅವರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡದೆ ಸಪ್ತವ್ಯಸನಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಾರದೆ ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಲಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಅವಮಾನದಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತ ನೆಲವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತ ನಿಂತರು. ಈ ಘಟನೆ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಿರುವು ತಂದ ಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಮಾನವೇ ಅವರಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿತು.

Question 2.
 “ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿಯೋದಂ ಕಲ್ವೆಮೆಂಬಡ್ತಿಯೊಳ್ ಬಂದಿರತ್ತೊಡೆ”

Answer:
ಸಂದರ್ಭ : ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಭೂತಿಯರು ತಮ್ಮ ಮಾವನಾದ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನ ಬಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದಾಗ, ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ಅವರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಸ್ವಾರಸ್ಯ : “ನೀವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ಕಲಿಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೆ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಈ ವಾಕ್ಯವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ದೃಢನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮ ಪಾಲನೆಯಿಂದಲೇ ವಿದ್ಯೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ.

Question 3.
“ಪಸರಂಗೊಟ್ಟೆನಿಲ್ಲಿದರ್ಕ್ಕೆ ಮುಳಿಯದಿರಿಂ”

Answer:
ಸಂದರ್ಭ : ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಏಕೆ ತನ್ನನ್ನು ಮಾವನೆಂದು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಾಗ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದರು.

ಸ್ವಾರಸ್ಯ : ಅವರು ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಓದಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಇದರಿಂದ ಬೇಸರಪಡಬೇಡಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಈ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಉಪಾಯವನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಈ ಮಾತು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

Question 4.
“ಪಂಡಿತಜನಮೆಲ್ಲಂ ಮೆಚ್ಚಿ ಬಿಚ್ಚಳಿಸಿ”

Answer:
ಸಂದರ್ಭ : ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಭೂತಿಯರು ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತು ಬಂದಿದೆ.

ಸ್ವಾರಸ್ಯ : ಅವರ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಂಡಿತರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಚಪ್ಪಾಳೆ ಹೊಡೆದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಹಿಂದೆ ಮೂರ್ಖರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರೇ ಈಗ ಪಂಡಿತರಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದು ಈ ಘಟನೆಯ ವಿಶೇಷತೆ. ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಅಪಮಾನವನ್ನು ಗೌರವವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದೆಂಬ ಸಂದೇಶ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಉ) ಮೊದಲೆರಡು ಪದಗಳಿರುವ ಸಂಬಂಧದಂತೆ ಮೂರನೆಯ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ :

1. ಭರತಕ್ಷೇತ್ರದೊಳ್ : ಸಪ್ತಮಿ :: ನೆಲನಂ : ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ
2. ಪಸರ : ಸಲುಗೆ :: ತುಟೆಲ್ : ತುಟಿ (ತುಟೆ + ಅಲ್)
3. ಬುದ್ದಿಯೊಡೆಯ : ಆಗಮ ಸಂಧಿ :: ನೋಡಿದರೆಲ್ಲರ : ಲೋಪ ಸಂಧಿ
4. ಕಪ್ಪಡಮುಟ್ಟು : ಕ್ರಿಯಾಸಮಾಸ :: ಸಪ್ತವ್ಯಸನಗಳು : ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸ

ಅಗ್ನಿಭೂತಿ–ವಾಯುಭೂತಿಯರ ಕಥೆ ಸಾರಾಂಶ 
Summary